จากแรงบันดาลใจง่ายๆ ที่อยากทำให้ท้องทะเลสะอาด สู่การประดิษฐ์โครงสร้างที่จะกลายเป็นสิ่งประดิษฐ์ลอยน้ำที่ขนาดใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษย์และจะแก้ไขปัญหาที่ผู้ใหญ่หลายคนพยายามแก้มาเป็นสิบๆ ปี อะไรทำให้เด็กอายุ 19 ปี สร้างสิ่งใหญ่โตและระดมทุนกว่า 7.6 พันล้านบาทได้ในระยะเวลาเพียง 100 วัน? iUrban ขอนำเสนอเรื่องของเด็ก คนหนึ่งและโครงการพันล้านของเขา ที่ทั่วโลกกำลังให้ความสนใจค่ะ

3203 650x390 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

เป็นเรื่องน่าเศร้าที่กว่า 90% ของนกทะเลทั่วโลก ได้เผลอกินขยะพลาสติกเพราะเข้าใจผิดว่าเป็นอาหาร | Photograph: Chris Jordan/Midway: Message from the Gyre

คุณคิดว่าขยะที่มนุษย์เราทิ้งลงทะเลไปอยู่ไหน?

เชื่อไหมว่า? ในแต่ละปี มนุษย์ทิ้งขยะพลาสติกกว่า 300 ล้านตัน
เชื่อไหมว่า? ในแต่ละปี นกทะเลกว่า 1 ล้านตัวต้องตายด้วยขยะพลาสติกเหล่านั้น
เชื่อไหมว่า? ในแต่ละปี มีสัตว์น้ำจำนวนมหาศาลที่ได้รับผลกระทบจากขยะพลาสติก
เชื่อไหมว่า? ในแต่ละปี ที่มีการทิ้งขยะพลาสติกในแนวชายฝั่ง ขยะชิ้นนั้นจะใช้เวลาเดินทางกว่า 50 ปีไปอยู่กลางมหาสมุทร และแน่นอนว่า เราไม่มีทางรู้เลย
เชื่อไหมว่า? ทุกวันนี้ มีขยะพลาสติกกว่า 5 ล้านล้านชิ้น ลอยอยู่กลางมหาสมุทร ซึ่งต้องใช้เงินจำนวนมหาศาลและถูกคำนวณไว้ว่าต้องใช้เวลากว่าพันปีในการล่องเรือเก็บ

4094 650x389 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

สภาพชายหาดหลายๆ แห่งในปัจจุบันที่เต็มไปด้วยขยะพลาสติก | Photograph: Barbara Walton/EPA

ในปี 2011 เด็กหนุ่มวัย 16 ปี Boyan Slat นักศึกษาวิศวกรรมอากาศยาน (Aerospace Engineer) จากเนเธอแลนด์ ได้ไปท่องเที่ยวทะเลชายฝั่งประเทศกรีซ ในขณะที่เขาดำน้ำอยู่นั้นก็พบว่า.. ท่ามกลางทะเลสีฟ้าใสสะอาด เขากลับนับจำนวนปลาได้น้อยกว่าขยะพลาสติกเสียอีก..

4272 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

Boyan Slat ผู้ก่อตั้งและ CEO ของ The Ocean Cleanup เด็กหนุ่มวัย 19 ปี (ในขณะริเริ่มโครงการ) | Photograph: The Ocean Cleanup

Boyan จึงได้เก็บเรื่องนี้มาเป็นแรงพลักดัน ในการหาวิธีที่ง่ายและได้ผลจริง ในการกำจัดขยะพลาสติกให้ได้มากที่สุดออกจากทะเล เขาลงมือศึกษามหาสมุทรจริงๆ ทั้งด้านกายภาพ สิ่งแวดล้อม สิ่งมีชีวิต เขาพบสิ่งที่นักสมุทรศาสตร์เรียกกันว่า gyres ซึ่งก็คือวังวนของน้ำในมหาสมุทร ที่ผิวน้ำจะเคลื่อนที่ไปเป็นวง อันเนื่องมาจากกระแสลม กระแสน้ำ และภูมิประเทศ ซึ่งสิ่งต่างๆ ที่ลอยไปกับน้ำ ก็มักจะเดินทางไปกับ gyres นี่ด้วย เช่นเหล่าแพลงตอนต่างๆ

CI7rG4dWsAAYWAw ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

5 Gyres หลักของโลก ในระบบของกระแสน้ำวนนี้ล้วนทำให้ก่อเกิดวัฏจักรของทะเล

เพราะทะเลไม่ได้หยุดนิ่ง

อุปสรรคต่อการเก็บขยะพลาสติกนั้นนอกจากจะเป็นเรื่องจำนวนมหาศาลแล้ว ยังมีเรื่องการเคลื่อนที่ เพราะน้ำทะเลไม่เคยหยุดนิ่ง มันมีการเคลื่อนที่ทั้งแนวราบและแนวดิ่ง สารอาหารจากกลางทะเลลึกจะค่อยๆ เดินทางไปตามเส้นทางน้ำ ค่อยๆโผล่พ้นน้ำและลอยมาสู่ชายฝั่ง กระทบริมฝั่ง จากนั้นจะเคลื่อนตัวหวนกลับคืนสู่ทะเลในอีกเส้นทาง พวกมันจะเดินทางอย่างเชื่องช้าเรื่อยๆ และในที่สุดก็จะมาถึงและค่อยๆ จมลงที่ตรงใจกลาง gyres นี้เอง ซึ่งกระบวนการจนมาถึงจุดนี้ต้องใช้เวลานับสิบปีและวนเวียนต่อไปเรื่อยๆ

isola plastica b ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

เส้นทางการเดินทางของสายน้ำ จุดสีหลืองแทนขยะพลาสติก จะเห็นถึงจำนวนมหาศาลของมัน ซึ่งขยะพวกนี้จะจับตัวกันไปแพอยู่กลาง Gyres

น้ำจะเดินทางจากจุดหนึ่งสู่อีกจุด จากทะเลหนึ่งสู่อีกทะเล ขึ้นสูง ลงต่ำ ตามอุณหภูมิ ตามเส้นทางตัวเอง ซึ่งจะใช้เวลาถึง 1,000 ปีจึงจะครบ 1 รอบ ทำให้ขยะพลาสติกต่างๆ ที่เราทิ้ง ไม่ได้กองอยู่ที่ชายหาดให้เราเดินตามเก็บง่ายๆ หรืออยู่ให้เราตระหนักว่ามันมีจำนวนเท่าไหร่ เพราะเพียงไม่นาน มันก็หายลับจากตาเราไปแล้ว นอกจากอุปสรรคด้านจำนวนและการเคลื่อนที่แล้ว ยังมีปัญหาเรื่องจำนวนทุนที่ต้องใช้จัดการ และที่สำคัญการไปเก็บนั้น บางทีก็เกิดผลเสียต่อระบบนิเวศมากกว่าปล่อยไว้แบบนั้นก่อนด้วยซ้ำ เพราะเครื่องมือที่หลายคนช่วยกันคิดค้น อาจทำให้สัตว์น้ำเช่นเต่าทะเล นก และปลาตายได้

แต่ขยะพลาสติกนั้น แม้จะมีจำนวนมาก หลายสี หลายรูปแบบ หลายประเภท แต่มันมีสิ่งหนึ่งที่เหมือนกัน คือ ..มันลอยน้ำ

foca 650x435 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

ภัยอันตรายต่อสัตว์น้ำ จากความมักง่ายของมนุษย์บางคน

AP449596617010 650x289 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

ขยะพลาสติกมีหลากหลายรูปร่าง ขนาด สีสัน คุณสมบัติ แต่สิ่งหนึ่งที่เหมือนกันคือ เกือบทั้งหมดนั้น มันลอยน้ำ

พลิกวิกฤติ เป็นโอกาส กับนวัตกรรมจากมันสมองเด็ก

จากเรื่องกระแสน้ำวนหรือ gyres นั้น Boyan จึงปิ๊งไอเดีย! เขาพบว่าขยะจำนวนมหาศาลจะลอยไปเป็นแพกลาง gyres เนื่องจากพลาสติกเหล่านั้น ไม่สามารถจะจมลงไปพร้อมกับน้ำที่พามันมาจากชายฝั่งได้ ทำให้ขยะทุกชิ้นจากชายฝั่งรอบๆ นั้น จะลอยตามกระแสน้ำ แล้วมาลอยหยุดนิ่งเป็นแพกันหมดซึ่งถูกเรียกว่า Ocean Garbage Patches

md gyres map 3 1 650x273 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

ภาพแสดงกระแสน้ำของมหาสมุทรที่ใหญ่ที่สุดของโลก มหาสมุทรแปซิฟิก เราจะเห็นแพขยะกลางน้ำ (Ocean Gabage Patch) ใหญ่ๆ 2 จุด ใกล้เกาะฮาวายและเกาะญี่ปุ่น

4044 4 11 nw0315 plastisphere illo 650x442 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

พื้นที่สีส้มแทนส่วนหนึ่งของแพขยะกลางมหาสมุทรแปซิฟิกในปัจจุบัน ลองจินตนาการถึงขนาดของมันที่ใหญ่พอๆ กับรัฐแท็กซัสเลยทีเดียว

Garbage Patches1 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project


ภาพเคลื่อนไหวแสดงการไหลของขยะพลาสติกโดยนาซ่า ในระยะเวลา 35 ปีที่ผ่านมา (ดูวิดีโอท้ายบทความ)

ไอเดียกำจัดขยะง่ายๆ แต่ได้ผล

และวิธีที่เขาคิดก็แสนจะเรียบง่าย เหมือนที่คนไทยใช้กับผักตบชวา! นั่นก็คือสร้างทุ่นลอยน้ำพร้อมกับแขน ขยะพลาสติกที่ไม่สามารถพาตัวเองดำน้ำได้ ก็จะลอยติดกับแขนนั้น กระแสน้ำจะพัดพวกมันเข้าสู่กระบวนการต่อไป ส่วนสัตว์น้ำที่มาพร้อมๆ กัน ก็จะสามารถมุดผ่านไปได้เลย ง่ายๆ แค่นี้เอง!

3500 650x390 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

ขยะลอยน้ำริมชายฝั่งอ่าวมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ | Photograph: Erik de Castro/Reuters

ไม่ใช่แค่คิด แต่ลงมือเลย

เขาเริ่มออกแบบทุ่นลอยน้ำอยู่กับที่ ที่ใช้กระแสน้ำและกำลังลมพัดพาขยะพลาสติกเข้าสู่แขนรูปตัว V ยาว 100 กิโลเมตร ทำให้สามารถดักจับขยะได้ถึง 3 เมตรจากระดับผิวน้ำ โดยไม่ต้องออกแรงอะไรเลย และไม่สร้างความเสียหายต่อชีวิตในผืนน้ำอีกด้วย เพียงแค่วางให้ถูกจุด เราก็ไม่ต้องไปออกแรงตามเก็บ แค่รอให้กระแสน้ำพัดมาหาเราเอง

Codends 650x372 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

การทดสอบลากอวนในแพขยะกลางมหาสมุทรเป็นเวลา 1 ชั่วโมง และนี่คือผลลัพธ์ที่ได้ | Photograph: The Ocean Cleanup

ทุนกำจัดขยะเพียง 167 บาทต่อกิโลกรัม

ปี 2012 เขาได้ขึ้นพูดเพื่อนำเสนอไอเดียนี้ที่งาน TEDx Talk ประเทศเนเธอร์แลนด์ กับโครงสร้างกว้าง 100 กิโลเมตร ที่จะกำจัดขยะในมหาสมุทรได้ถึง 42% ซึ่งมีน้ำหนักกว่า 70,320,000 กิโลกรัม (70 ล้านกิโลกรัม) ที่กำลังล่องลอยอยู่ในมหาสมุทรมานานนับทศวรรต ซึ่งวิธีนี้จะเสียค่าใช้จ่ายประมาณ 4.53 ยูโรต่อกิโลกรัม (ราว 167 บาท) เท่านั้น คิดเป็น 3% เมื่อเทียบกับวิธีอื่นๆ ก่อนหน้า การพูดครั้งนี้ส่งผลให้มีคนให้ความสนใจอย่างล้นหลาม เกิดกระแสไวรัลทางอินเทอร์เน็ต ทำให้เขาได้รับการสนับสนุนทางการเงินรวมทั้งได้คนมาร่วมทีมนับร้อยคน

ปี 2013 เขาตัดสินใจพักการเรียนในมหาวิทยาลัย เพื่อมาก่อตั้งองค์กร The Ocean Cleanup อย่างเป็นทางการ โดยทำหน้าที่บริหารงานเองทั้งหมดอย่างเต็มตัว

the ocean cleanup plan boyan slat 8 750x500 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

ด้วยการออกแบบนี้ จะทำให้สามารถดักจับขยะลอยน้ำได้ โดยสัตว์น้ำต่างๆ ยังสามารถลอดผ่านไปได้โดยไม่มีอันตราย

the ocean cleanup plan boyan slat 9 650x406 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

ด้วยโครงการนี้ จะสามารถกำจัดขยะกว่า 42% บนแพขยะกลางมหาสุมทรแปซิฟิกได้ในเวลา 10 ปี ซึ่งเป็นขยะน้ำหนักกว่า 70,320,000 กิโลกรัม

the ocean cleanup plan boyan slat 10 750x422 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

จากเด็กหนุ่มวัย 19 ปี จนถึงตอนนี้ผู้เป็นเจ้าของโครงการที่มุ่งจะรักษาโลกนี้ไว้

the ocean cleanup plan boyan slat 4 750x500 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

ทีมงานอาสาสมัครและนักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกกว่า 100 คนตบเท้าเข้ามาร่วมโครงการนี้และมุ่งมั่นทำงานกันอยู่ในขณะนี้

เมื่อก้าวแล้ว ก็ไม่ถอย

จากนั้น ในปี 2014 ด้วยฝีมือเขาและเพื่อนนักวิทยาศาสตร์ร่วมทีมกว่า 100 คน “เครื่องกำจัดขยะรุ่นทดสอบ” เครื่องแรกขนาด 40 เมตร ก็ได้ฤกษ์ลอยตัวสู่ผิวน้ำ ใกล้เกาะ Azores ในเดือนมีนาคมปีนั้นเอง อีกสามเดือนให้หลัง พวกเขาได้ร่วมกันเขียนรายงาน 530 หน้าถึง “ความเป็นไปได้ที่จะทำความสะอาดทะเลจากขยะพลาสติก โดยไม่สร้างความเสียหายต่อชีวิตในท้องทะเล” โดยมีเป้าหมายจะกำจัดแพขยะกลางทะเลแปซิฟิคในเวลา 10 ปี ในชื่อ “INDICATING THE CONCEPT IS LIKELY A VIABLE WAY TO CLEAN UP HALF THE GREAT PACIFIC GARBAGE PATCH”

4062 650x390 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

อาสาสมัครกำลังเก็บตัวอย่างของขยะที่ได้มาเพื่อทำการทดสอบต่อไป | Photograph: The Ocean Cleanup

หลังการเผยแพร่รายงานนี้ Boyan Slat ได้รับการสนับสนุนอย่างล้นหลามจากนักลงทุนกว่า 38,000 คนจาก 160 ประเทศทั่วโลก เป็นเงินถึง 2.2 พันล้านดอลลาร์ ภายในระยะเวลาเพียง 100 วันเท่านั้น ทำให้ขณะนี้ พวกเขากำลังดำเนินการระยะ 2 ด้วยการติดตั้งเครื่องที่มีใหญ่ขึ้น ซึ่งมีขนาดถึง 2 กิโลเมตร ที่ประเทศญี่ปุ่น เครื่องกำจัดขยะนี้จะทำสถิติ โครงสร้างลอยน้ำจากฝีมือมนุษย์ที่ยาวที่สุดในโลก (แต่ยังห่างไกลจาก 100 กิโลเมตรที่ต้องการอยู่ กระนั้นก็ถือเป็นก้าวที่ยิ่งใหญ่อีกก้าวหนึ่ง เพื่อจะให้ถึงเป้าหมายในอนาคต)

1801 650x390 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

เครื่องกำจัดขยะลอยน้ำความยาว 2 กิโลเมตร ณ เกาะสึชิมะ ประเทศญี่ปุ่นนี้ จะกลายเป็นโครงสร้างลอยน้ำจากฝีมือมนุษย์ที่ยาวที่สุดในโลกเมื่อติดตั้ง~สำเร็จ | Photograph: Erwin Zwart/The Ocean Cleanup

ในขณะเดียวกันทีมงานบางส่วนก็ได้ล่องเรือไปยัง North Atlantic Gyre เพื่อสำรวจความเป็นไปได้เพิ่มเติมเป็นระยะๆ กับโปรเจคใหม่ที่กำลังทำเป็นปฏิบัติการคู่ขนานที่มีหน้าที่ติดตามการลอยน้ำของขยะพลาสติก

โดยโครงการนี้คาดหมายว่าจะเริ่มดำเนินการเต็มรูปแบบได้ในปี 2020

model test ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

การทดสอบในห้องปฏิบัติการเพื่อให้เครื่องกำจัดขยะที่สร้างมีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อติดตั้งลงทะเลจริง

RTEmagicC Header1200 02.jpg 650x365 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

Mega Expedition โครงการใหม่เพื่อวิจัยการเกิดขยะและการไหลของขยะในทะเล เป็นโคตรงการที่จะทำคู่ขนานไปกับการกำจัดขยะ

Ocea 86ab32348f 650x432 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

ภารกิจ MEGA EXPEDITION

อย่างไรก็ เป็นเรื่องที่ต้องตระหนักว่าขยะพลาสติกนั้น ใช้เวลากว่า 50 ปีในการเดินทางจากชายฝั่งสู่ใจกลาง gyres นั่นหมายความว่า ขยะที่เรากำจัดในวันนี้เป็นของราว 50 ปีที่แล้วและเมื่อเมื่อถึงวันที่ที่เรากำจัดหมดแล้ว ขยะล็อตใหม่ก็จะมาอีก ขยะของเมื่อวาน ขยะของวันนี้.. ดังนั้น สิ่งที่สำคัญที่สุดที่ Boyan ย้ำกับพวกเราคือ “การแก้ที่ดีที่สุดคือการแก้ที่ต้นทาง แก้ที่เรา แก้ที่การเลิกทิ้งตั้งแต่แรก”พราะกว่าจะตามเก็บได้ มันใช้ระยะเวลามากเหลือเกิน

จากเพียงไอเดียแรกที่โดนกล่าวหาว่าเป็นเพียงโครงการโรงเรียนมัธยมเท่านั้น สู่การระดมทุนและกำลังจะช่วยเหลือโลกใบนี้ ฉะนั้นแล้วอย่าดูถูกไอเดียตัวเอง iurban ขอสนับสนุนให้ผู้อ่านทุกท่านร่วมกันสร้างไอเดียและศึกษาความเป็นไปได้ให้กับบ้านของพวกเรา เหมือนเช่นหนุ่มน้อย Boyan Slat คนนี้นะคะ

….

ปี 2015 Boyan ได้รับรางวัล London’s Design Museum′s Design of the Year awards ในฐานะผลงานออกแบบที่สร้างสรรค์การเปลี่ยนแปลงแห่งปี ชนะรางวัล Fast Company’s 2015 Innovation by Design award และถูกเลือกให้เป็น 25 สุดยอดสิ่งประดิษฐ์ในปี 2015 โดยนิตยสาร TIME

Boyan Slat ได้รับการยอมรับให้เป็น 1 ใน 20 ผู้ประกอบการเยาวชนอันป็นความหวังของโลก (Promising Young Entrepreneurs Worldwide) และเป็น Champion of the Earth ประจำปี 2014 จากโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติในด้านแรงบันดาลใจและลงมือทำ และรางวัลประกาศเกียรติคุณอีกต่างๆ มากมาย

oceancleanup3 650x375 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ที่สุดของโลก ล้างมหาสมุทร โดยฝีมือเด็กอายุ 19 ปีกับ Ocean Cleanup Project

จากเพียงไอเดียแรกที่โดนกล่าวหาว่าเป็นเพียงโครงการโรงเรียนมัธยมเท่านั้น สู่การระดมทุนและกำลังจะช่วยเหลือโลกใบนี้

ที่มา

No more articles